‡¢.----N.-Ÿ¿ÕªÃ_--“X¾²Ä-Ÿþ 
“X¾«áÈ ¯Ãu§ŒÕ-„ÃC¹³Äd-Jb-ÅŒ¢Åî ƒ©Õx, ¤ñ©Ç©Õ Âí¢šÇ¢.. „ê½-®¾-ÅŒy¢’à ‚®¾Õh©Õ ®¾¢“¹-NÕ-²Ähªá. ‚ ‚®ÏhE éªNÊÖu, X¾¢ÍÃ-ªáB, «áEq- ¤Ä-LšÌ JÂÃ-ª½Õf©ðx ²ñ¢ÅŒ-ŸÄª½x æXª½Õ OÕŸ¿Â¹× «ÖJpœË Íäªá¢-ÍŒÕ-Âî-«œ¿¢ ‚Ê-„Ã-ªáB. ÂÃF, DEÂË ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê ‡¯îo ÆÊÕ-«Ö-¯Ã©Õ ¦µ¼§ŒÖ©Õ. ‡¢Ÿ¿Õ-¹¢˜ä.. ‚ JÂÃ-ª½Õf© …X¾-§çÖ’¹¢ ‡¢Åî Ÿ¿ÕJy-E-§çÖ’¹-«â Æ¢Åä.

æXª½Õ «ÖJpœË Æ¢˜ä.. 
«u«-²Ä§ŒÕ ¦µ¼Ö«á©Õ, ƒ@ÁÙx/-E-„ä-¬ÁÊ ®¾n©Ç-©åXj “X¾¦µ¼ÕÅŒy¢, ²ÄnE¹ ®¾¢®¾n©Õ X¾ÊÕo NCµ¢*, «®¾Ö©Õ Íäæ® “X¾“ÂË-§ŒÕ©ð ¦µÇ’¹¢’à Ÿ¿²ÄY-©ÊÖ, J>-†¾d-ª½ÕxÊÖ Eª½y-£ÏÇ¢-ÍŒœ¿¢ ÆCµ-ÂÃ-J¹ NŸµÄÊ¢. Æ¢Ÿ¿Õ©ð §ŒÕ•-«ÖE æXª½Õ, ‚®Ïh, X¾ÊÕo N«-ªÃ©Õ ÅŒC-ÅŒ-ªÃ-©Åî ¤Ä{Õ §ŒÖ•-«ÖÊu N†¾-§ŒÕ¢©ð «Íäa «Öª½ÕpMo ¤ñ¢Ÿ¿Õ-X¾-ª½Õ-²Ähª½Õ. X¾ÊÕoÂ¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê ¯îšÌ-®¾Õ©Õ ƒ«y-œÄ-EÂÌ, ƒÅŒª½ ÍŒª½u©Õ B®¾Õ-¹×-¯ä¢-Ÿ¿ÕÂ¹× O©Õ’à ¨ «Öª½ÕpLo ÍäX¾-œ¿-Åê½Õ. ‚®Ïh §ŒÕ•-«ÖE ÍŒE-¤òÅä „Ãª½-®¾Õ© æXª½Õx, ‚®Ïh ÆNÕt¯Ã, ŸÄÊ¢ ƒ*a¯Ã, ƒÅŒ-ª½¢’à ¦CM ƪá¯Ã ¤ÄÅŒ §ŒÕ•-«ÖE æXª½ÕÊÕ Åí©-T¢* ÂíÅŒh §ŒÕ•-«ÖE æXª½ÕÊÕ Ê„çÖŸ¿Õ Íä²Ähª½Õ. D¯äo æXª½Õ «ÖJpœË Í䧌՜¿¢ (MUTATION) Æ¢šÇª½Õ.

‡¢Ÿ¿ÕÂ¹× Í䧌Ö-©¢---˜ä.. 
æXª½Õ «ÖJpœË, X¾ÊÕo «®¾Ö©Õ Íäæ® ÆCµ-ÂÃ-ª½Õ© ²ù©¦µ¼u¢ Â¢ «Ö“ÅŒ„äÕ. ‡©Ç¢šË £¾Ç¹׈©Ö ©ä¹עœÄ «áEq-¤Ä-L-šÌ-©ð¯î, ÅŒ£¾Ç-®Ô-©Çlª½Õ «Ÿîl æXª½Õ «ÖJp¢-ÍŒÕ-¹×-Êo¢ÅŒ «Ö“ÅÃÊ §ŒÕ•-«ÖE ƪá-¤òœ¿Õ. Æ®¾©Õ §ŒÕ•-«ÖE £¾Ç¹׈©Õ ª½Ÿ¿Õl ÂëÛ. ŠÂ¹ˆ «Ö{©ð Íç¤Äp-©¢˜ä.. §ŒÖ•-«ÖÊu “X¾¬Áo NÍÃ-ª½-ºÂ¹× «*a-Ê-X¾Ûpœ¿Õ «ÖJpœË, “X¾¦µ¼ÕÅŒy JÂÃ-ª½Õf-©ðxE æXª½Õx “X¾¦µÇ«¢ ÍŒÖX¾«Û. ƪáÅä.. 
* ÍŒ{d¢ ‡©Ç …¯Ão.. ¨ æXª½Õ-«Ö-JpœË JÂÃ-ª½Õf-©ÊÕ §ŒÖ•-«ÖÊu £¾Ç¹׈© ÆCµ-ÂÃ-J¹ ’¹ÕJh¢-X¾Û’à NNŸµ¿ ¬ÇÈ© ÆCµ-ÂÃ-ª½Õ©Õ, ¦Çu¢Â¹×©Õ, ‚Jn¹ ®¾¢®¾n©Õ «u«-£¾Ç-J¢-ÍŒœ¿¢ «©x DEÂË “¤ÄŸµÄÊu¢ «*a¢C. 
* ÂÕd©ðx Â¹ØœÄ æXª½Õ «ÖJpœËE Âí¢ÅŒ-«-ª½Â¹×, «áÈu¢’à ²ÄyDµÊ ÆÊÕ-¦µ¼-„Ã-EÂË ŠÂ¹ ²Ä¹~u¢’à ’¹ÕJh-²Ähª½Õ. JÂÃ-ª½Õf©ðx …Êo-„ÃJ æXª½Õ¯ä X¾ÊÕo ¯îšÌ-®¾Õ©Õ, ª½Q-Ÿ¿Õ©Õ ƒ²Ähª½Õ. ÂæšËd, X¾ÊÕoÂ¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê X¾“ÅÃ©Õ «á¢Ÿ¿Õ’Ã, æXª½Õ-’¹© „ÃJ £¾Ç¹׈Lo, ²Äy-Dµ--¯ÃÊÕ-¦µ¼-„ÃEo ÍÃ{Õ-Åêá. ƒÅŒª½ ²ÄÂ~Ãu-ŸµÄ-ªÃ©Õ Â¹ØœÄ Æ¢˜ä ¹骢{Õ, FšË, ˜ãL-¤¶ò¯þ G©Õx©Õ, ª½Q-Ÿ¿Õ©Õ, ¯îšÌ-®¾Õ-©Õ, -„â’¹Öt-©¢ «é’j-ªÃ-©-Eo¢-šËF «ÕC¢X¾Û Í䮾Õ-ÂíE ÂÕd©ðx EèÇ-E-èÇ©Õ Eª½g-ªá¢-ÍŒœ¿¢ •ª½Õ-’¹Õ-ŌբC. 
* “X¾¦µ¼Õ-ÅÃy-Cµ-ÂÃ-ª½Õ-©Â¹× EèÇ-E-èÇ©Õ Åç©Õ-®¾Õ-¹×-¯ä¢ÅŒ ‹XÏÂÃ, “¬ÁŸÄl´ …¢œ¿«Û. Æ¢Ÿ¿Õê ¦µ¼Öæ®-¹-ª½º Íä®Ï¯Ã, \ ®¾£¾É§ŒÕ Âê½u-“¹-«Ö©Õ •J-T¯Ã, ê«©¢ éªNÊÖu, «áEq-X¾©ü JÂÃ-ª½Õf-©-åXj¯ä ‚ŸµÄ-ª½-X¾-œ¿-Åê½Õ. J>-æ®Z-†¾¯þ JÂÃ-ª½Õf©Õ ƒÅŒª½ ¬ÇÈ© ¹¢˜ä ‡¢Åî -N-©Õ-„çj-Ê-N. ‚Ÿµ¿Õ-E-¹-„çÕi-ÊN. ƪá¯Ã, „ÚËE X¾šËd¢-ÍŒÕ-ÂÕ. J>-æ®Z-†¾¯þ ¬ÇÈÊÕ éªNÊÖu, ƒÅŒª½ ¬ÇÈ-©Åî ÆÊÕ-®¾¢-ŸµÄ-EÂË Íä®ÏÊ “X¾§ŒÕ-ÅÃo-©äOÕ ®¾X¶¾©¢ Âé䟿Õ. Æ¢Ÿ¿ÕêÂ, ²Ä«Ö-ÊÕu©Õ „î¾h« X¾J-®Ïn-ÅŒÕLo Ÿ¿%†Ïd©ð åX{Õd-ÂíE „çÕ©-’Ã-Lq¢Ÿä. ©ä¹-¤òÅä OÕ ¦µ¼ÖNÕ ÅéÖÂ¹× X¾J-£¾Éª½¢ ÆNÕt-Ê-„Ã-JÂË, OÕÂ¹× ÍäªÃ-LqÊ ®¾£¾É§ŒÕ¢ Ÿ¿@Ç-ª½Õ-©Â¹× Ÿ¿Â¹ˆ-«ÍŒÕa. -OÕª½ÕÂí-Êo -¦µ¼Ö-NÕÂË æXª½Õ -«Ö-Jp¢-ÍŒÕÂî¹-¤ò-Åä, -Æ-NÕt-Ê -¦µ¼Ö-NÕ-¯ä -«Õ-Sx -Æ-„äÕt- -„ê½Õ-¯Ãoª½Õ. 
* ®¾¢¦¢-CµÅŒ ÍŒ{d E¦¢-Ÿµ¿-Ê© “X¾Âê½¢ ‚®Ïh ¦Ÿ¿-©Ç-ªá¢X¾Û ÅŒªÃyÅŒ X¾¢ÍÃ-ªáB, Âêíp-êª-†¾-ÊxÂ¹× ¯îšÌ®¾Õ ƒ«yœ¿¢ OÕ Ÿµ¿ª½t¢. ©ä¹-¤òÅä ÆNÕtÊ ‚®ÏhåXj X¾ÊÕoÂ¹× OÕª½Õ Â¹ØœÄ ¦ÇŸµ¿Õu©ä. 
* «ÕÊ ÅÃÅŒ-©-¯ÃšË ¦µ¼ÖNÕ/ƒ©Õx ¹-ŸÄ! DE-Â¢ ‚X¶Ô-®¾Õ© ÍŒÕ{Öd AJT Ȫ½Õa-åXšËd æXª½Õ «ÖJp¢-ÍŒÕ-Âî-«œ¿¢ ‡¢Ÿ¿Õ-¹E OÕª½Õ …æX-ÂË~¢-ÍêÃ? Ÿí¢’¹-©Â¹× Æ«-ÂÃ-¬Á-NÕ-*a-ʘäx. Ÿí¢’¹ ªÃÅŒ©Õ ªÃªá¢-ÍŒÕ-ÂíE, ÅŒX¾Ûpœ¿Õ ê®¾Õ©Õ „äæ® “X¾«ÖŸ¿¢ …¢C. Æ¢Ÿ¿Õê æXª½Õ «ÖJpœË.

‡©Ç Íäªá¢-ÍŒÕ-Âî-„ÃL 
X¾ÊÕo©Õ ¹šÇd-LqÊ ‚®¾Õh© §ŒÕ•-«ÖE ÍŒE-¤òÅä „Ãª½-®¾Õ©Õ ®¾¢«-ÅŒqª½¢ ©ðX¾Û, X¾“ÅŒ¢ ŸÄyªÃ ‚®Ïh ¦CM •J-TÅä «âœ¿Õ ¯ç©-©Õ-©ðx’à EKgÅŒ X¾“ÅŒ¢©ð ¹OÕ-†¾-Ê-ª½ÕÂ¹× æXª½Õ «ÖJpœË Ÿ¿ª½-‘Ç®¾Õh Í䧌ÖL. «áEq-X¾©ü Âêíp-êª-†¾¯þ ÍŒ{d¢-©ð¯ä Ê«â¯Ã X¾“ÅÃ-©Õ-¯Ãoªá. Ÿ¿ª½-‘Ç-®¾Õh-Åî-¤Ä{Õ ‚®Ïh ¦Ÿ¿-©Ç-ªá¢X¾Û X¾“ÅŒ¢ ʹ©Õ, ©äŸÄ „ê½-®¾ÅŒy¢ ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê ²ÄÂ~ÃuLo •ÅŒ-X¾-ªÃaL. „ê½-®¾-ÅÃy-EÂË ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê ²ÄÂ~Ãu©Õ Æ¢˜ä OÕ êª†¾¯þ Âê½Õf, NŸÄu ®¾¢®¾n© X¾“ÅéÕ, åXÊ¥¯þ ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê X¾“ÅÃ©Õ \„çÕi¯Ã Âë͌Õa. ®¾¢¦¢-CµÅŒ ÆCµ-ÂÃ-ª½Õ-©Â¹× Ê«Õt¹¢ ¹L_¢-Íä©Ç …¢œÄL. Æ¢Åä-ÂÃF, ÂÕd ŸÄyªÃ ©äŸÄ ÅŒ£¾Ç-®Ô-©Çlª½Õ ÊÕ¢* “Ÿµ¿ÕO-¹-ª½º «Ö“ÅŒ„äÕ ÂÄÃ-©E ÍŒ{d¢©ð \OÕ ©äŸ¿Õ. X¾ÊÕo©Õ ¦ÂÃ-ªâ©Õ \OÕ …¢œ¿-ªÃŸ¿Õ. «áEq-X¾©ü ‚®Ïh X¾ÊÕo-©Â¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê J>-†¾dª½Õ©ð §ŒÕ•-«ÖE, ÆÊÕ-¦µ¼-«-ŸÄª½Õ, „ÃJ «%Ah «é’jªÃ N«-ªÃ©Õ Í䪽Õ-²Ähª½Õ. æXª½Õ «ÖJp-œËÂË ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê Eª½g§ŒÕ¢ ¹OÕ-†¾-ʪý B®¾Õ-¹ׯÃo.. ‚§ŒÕÊ Eª½g§ŒÕ¢ §ŒÖ•-«ÖÊu £¾Ç¹׈Lo ƒ«y-Ÿ¿Êo N†¾-§ŒÖEo, ®¾¢¦¢-CµÅŒ ÍŒ{d E¦¢-Ÿµ¿-Ê-©ðx¯ä æXªíˆ-¯Ãoª½Õ. 
* ƒ©Õx ¹šËdÊ 15 ªîV-©ðx’à OÕª½Õ ®¾¢¦¢-CµÅŒ X¾¢ÍÃ-ªá-B/-«á-Eq-X¾©ü ÆCµ-ÂÃ-ª½Õ-©Â¹× ÅŒ’¹Õ ¯îšÌ®¾Õ ƒ*a X¾ÊÕo «ÕC¢X¾Û OÕ æXª½Õ-OÕŸ¿ Íäªá¢-ÍŒÕ-Âî-„ÃL. 
«u«-²Ä§ŒÕ ¦µ¼Ö«á©Õ: 1985©ð ¦µ¼ÖNÕ P®¾ÕhÊÕ ª½Ÿ¿Õl Íä®ÏÊ ÅŒªÃyÅŒ P®¾Õh-©Â¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê Âê½u-¹-©Ç-¤Ä-©Â¹× JÂÃ-ª½Õf©Õ “¤Ä«áÈu¢ Âî©ðp-§ŒÖªá. ƪáÅä, éªjÅŒÕ-©Â¹× ª½Õº ®¾Ÿ¿Õ-¤Ä§ŒÕ¢ ENÕÅŒh¢ ¦µ¼ÖNÕ JÂÃ-ª½Õf© ÍŒšÇdEo ®¾«-J¢* 1989©ð ÂíÅŒh E¦¢-Ÿµ¿-Ê-©ÊÕ B®¾Õ-Âí*a ªÃ†¾Z¢ Æ¢ÅÃ Æ«Õ©Õ Íä¬Çª½Õ. éªjÅŒÕ-©Â¹× ¤Ä®¾Õ X¾Û®¾h-ÂéÕ, §ŒÖ•-«ÖÊu X¾“ÅÃ©Õ ƒÍÃaª½Õ. æXª½Õ «ÖJpœË Â¹ØœÄ ¨ ÍŒ{d¢ “X¾Âê½¢ •ª½Õ-’¹Õ-ŌբC. ²ÄnE¹ ÅŒ£¾Ç-®Ô-©Çl-ª½ÕÂ¹× ƒ¢Ÿ¿ÕÂ¹× ®¾¢¦¢-Cµ¢-*Ê ÆCµ-ÂÃ-ªÃ-©Õ-¯Ãoªá. ÆÅŒ-EåXj ‚Kf„î, èǪᢚü ¹©ã-¹d-ª½ÕÂ¹× ÆXÔp©Õ, ®¾OÕ-Â~Ã-Cµ-ÂÃ-ªÃ-©Õ-¯Ãoªá. ¨ ÍŒ{d¢ “X¾Âê½¢ §ŒÕ•-«ÖE ¦µ¼ÖNÕ ¤ñ¢CÊ 60 ªîV-©ðx’à ®¾¢¦¢-CµÅŒ ÅŒ£¾Ç-®Ô-©Çl-ª½Õ/-J-ÂÃ-Jf¢’û ÆCµ-ÂÃ-JÂË æXª½Õ-«Ö-JpœË Â¢ EKgÅŒ X¾“ÅŒ¢©ð Ÿ¿ª½-‘Ç®¾Õh åX{Õd-Âî-„ÃL. ŸÄEåXj Ʀµ¼u¢-ÅŒ-ªÃ©Õ ÂÕÅŒÖ ¦µ¼ÖNÕ©ð ‚®¾ÂËh ¹L_-Ê-„Ã-ª½¢-Ÿ¿-JÂÌ ¯îšÌ-®¾Õ©Õ ƒ*a ÂÃXÔ-©ÊÕ ¯îšÌ®¾Õ ¦ðª½Õf©ðx “X¾èÇ-²ù-¹-ªÃuª½l´¢ Æ¢šË-²Ähª½Õ. Ʀµ¼u¢-ÅŒ-ªÃ©Õ ©ä¹-¤ò-ªá¯Ã, …¢˜ä „ÚËE NÍÃ-J¢*, æXª½Õ «ÖJpœË Â¢ …ÅŒh-ª½Õy©Õ ƒ²Ähª½Õ. Âé-X¾-J-NÕA, Ÿ¿ª½-‘Ç-®¾Õh-©Åî ®¾¢¦¢Ÿµ¿¢ ©ä¹עœÄ, JÂÃ-ª½Õf© ®¾«-ª½-º©ð ¦µÇ’¹¢’à ÆCµ-ÂÃ-ª½Õ©Õ ®¾y§ŒÕ¢’Ã Â¹ØœÄ «ÖJpœË Í䧌Õ-«ÍŒÕa.